+-Recent Topics

Nghĩ ǵ viết đó by anatta
Today at 03:54:33 pm

A Story Behind The Song: It's Well With My Soul! by Katherine
Today at 03:35:26 pm

Ai mê hát quá coi chừng ... thủng by Dược Tuệ
Today at 02:13:07 pm

T́nh Ca Trịnh Công Sơn by ngap_ruoi
Today at 12:28:12 pm

Lang thang một ḿnh... by daitieuhy
Today at 10:56:57 am

Song Ca - Hai Trái Tim Vàng - ??? & ??? by lạc
Today at 09:56:23 am

Vào được rồi anh Khoa ơi... by DesertFlower
Today at 09:18:21 am

Hỏi thăm daitieuhy by hiền
Today at 08:56:24 am

Sớm mai thức giấc... by hnmt
Today at 07:00:04 am

Những suy nghĩ .. vớ vẫn :) by Khoa1221
Today at 05:57:39 am

Những Thành Phố Tôi Đă Đi Qua ... by Khoa1221
Today at 05:48:25 am

Thơ Ninh Vân by NinhVan
Today at 03:23:18 am

Những con mắt trần gian by Mỹ Hân
August 19, 2019, 08:08:53 pm

LỤC BÁT T̀NH YÊU !!! by huudangdo
August 19, 2019, 04:51:02 pm

Thơ - HuuDangDo by huudangdo
August 19, 2019, 02:20:11 pm

Trầm Cảm và Vô Ngă by Mỹ Hân
August 19, 2019, 10:47:37 am

Những mẩu truyện vui by NinhVan
August 19, 2019, 02:10:00 am

Trời C̣n Làm Mưa Măi - Song Ca by ngap_ruoi
August 18, 2019, 10:27:34 pm

THƠ TRANH !!! by huudangdo
August 18, 2019, 07:43:06 pm

Lại Đây Hôn Anh - Nguyen Long by ngap_ruoi
August 18, 2019, 07:21:04 pm

Videos Giảng Pháp của Sư cô Tâm Tâm: Sự Thiện Lành by anatta
August 18, 2019, 04:21:42 pm

Ảnh đẹp Việt Nam nh́n từ trên cao by Khoa1221
August 18, 2019, 01:34:39 pm

Ru Ta Ngậm Ngùi - Phương Vy by Khoa1221
August 18, 2019, 01:19:28 pm

Cũng ham vui by NinhVan
August 18, 2019, 10:28:47 am

Trầm khúc by lạc
August 18, 2019, 05:45:15 am

Huế Buồn - Rosie by Nguyenlong
August 18, 2019, 02:42:30 am

Chú Omega! by ngap_ruoi
August 18, 2019, 12:03:21 am

Thay đổi & Chuyển hóa by anatta
August 17, 2019, 04:46:17 pm

NHỮNG VẦN THƠ KỸ NIỆM !!! by huudangdo
August 17, 2019, 01:46:27 pm

Hoài Niệm 1 T́nh Yêu !!! by huudangdo
August 17, 2019, 01:15:33 pm

Author Topic: Chửi - Phiếm luận  (Read 195 times)

Offline Dược Tuệ

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 632
Chửi - Phiếm luận
« on: April 11, 2019, 02:49:09 pm »
Một bài trong tập Tùy bút của nhà văn Vơ Phiến, thật thú vị. Nói chung tùy bút của ông bài nào cũng hay cả, tôi đọc cuốn Tùy Bút của ông nhiều lần khg thấy chán, chắc sẽ măi khg chán cho tới chết. Xin đăng 1 bài thuộc loại xuất sắc nhất cũng có phần "hợp thời" nữa.

CHỬI

Vơ Phiến

Hồi tiền chiến, báo chí có kể câu chuyện một người ngoại quốc nghiên cứu về lối chửi nhau của các dân tộc, đến Việt Nam, nhân đọc một đoạn văn của Thanh Tịnh, đă nhắn hỏi và được Thanh Tịnh cung cấp cho tài liệu. Nhà khảo cứu nhận rằng tài liệu rất quư báu, lối chửi ở Việt Nam rất xuất sắc, đă gửi biếu Thanh Tịnh một món quà (h́nh như là cái máy chụp h́nh?) để đền ơn.

Hiện thời nghe nói linh mục Trương Đ́nh Ḥe đang soạn một luận án tiến sĩ ở Pháp về ư nghĩa của cái chửi Việt Nam.

Trong cuốn Ngôn ngữ và thân xác vừa xuất bản, Nguyễn Văn Trung cũng có nghiên cứu về vấn đề chửi tục. Ông mở đầu: "Có lẽ không có dân tộc nào trên thế giới văng tục, chửi tục nhiều và hay như dân tộc Việt Nam." Hay ra làm sao? Không thấy ai phân tích. Vả lại, cái hay cái đẹp là chuyện thẩm mỹ; sự nhận định, thưởng lăm, có thể chủ quan. Kẻ yêu th́ cho là hay, người không thích lại chê dở. Chờ cho dứt khoát hăy c̣n lâu.

Cái nhiều dễ chứng minh hơn. Và nguyên một cái nhiều ấy đă mang nhiều ư nghĩa. Nếu Nguyễn Văn Trung đă so sánh với các dân tộc trên thế giới và nhận thấy người Việt chửi nhiều, th́ thôi, không c̣n ǵ để biện luận nữa; đó là sự thực khách quan, chửi là một đặc điểm của dân tộc.
Vấn đề chỉ c̣n là t́m hiểu đặc điểm ấy.

* * *​

Chửi là một cách xung đột bằng lời. Và chỉ bằng lời thôi, chứ không phải bằng những lư luận do lời nói phô diễn ra. Do đó, chửi nhau khác với căi nhau.

Hai kẻ căi cọ cố thắng địch bằng lư lẽ. Dĩ nhiên khi đôi bên đă to tiếng, mặt mày đă sưng sỉa lên, th́ giá trị luận lư của những câu căi thường không thể xuất sắc. Lúc bấy giờ ở mỗi người chỉ có t́nh cảm sôi sục hoành hành, chứ lư trí không c̣n sáng suốt b́nh tĩnh để đi sâu vào những suy luận tinh tế nữa. Dù sao, nội dung một cuộc căi nhau cũng là lư luận; kẻ thua cuộc là kẻ "bí". Để khỏi bí, người căi phải lắng nghe, theo dơi lời lẽ của đối phương, hầu t́m cách bắt bẻ.

Chửi nhau th́, trái lại, không cần nghe ǵ ở đối phương cả. Cơ sự đă bùng nổ, mạnh bên nào nấy chửi, lấy hơn. Kết thúc cuộc chửi lộn, không ai thua v́ bí. Thua ở đây có nghĩa hoặc là không đủ hơi sức để tiếp tục nên phải ngừng lời trước, hoặc là phải lănh những lời nặng của đối phương mà vốn liếng hiểu biết của ḿnh ít ỏi không cho phép trả lại những đ̣n nặng tương đương.

Như thế, một trận chửi lộn giống như một trận đánh lộn. Một đàng vung tay vung chân vung cây vung gậy đập loạn xạ xuống kẻ thù; một đàng đập loạn xạ bằng lời. "Đồ ḅ. Đồ chó. Quân súc sinh. Đ. mẹ mày. Ị vào mặt mày." v.v... Đó là những đ̣n quất xuống, mong cho kẻ địch bị đau, không mong kẻ địch phải bí. Việc thiết yếu trong trận chiến này là đánh thật mạnh và làm thế nào để chịu đựng nổi những cú đánh của đối phương. Đánh được mạnh hay không là tùy thuộc cái vốn kiến thức chuyên môn của kẻ chửi. Để chịu đ̣n, người ta cố gắng để khỏi phải nghe tiếng nói kẻ thù: hoặc bịt tai lại, hoặc chửi to và liền hơi để lấp lóng. Trong trường hợp không chửi lại, người ta phớt tỉnh, làm lơ, tỏ vẻ như không hề nghe thấy tiếng chửi của đối phương, như những tiếng đó không ăn nhằm ǵ, không đụng chạm và làm tổn thương ḿnh chút nào.

Phương thức tấn công cũng như phương thức pḥng vệ của chửi lộn cho thấy nó gần với chiến tranh, mặc dù phương tiện của chửi lộn là lời nói vốn có công dụng giúp cho hiểu nhau. Trong tấn công, những câu mà người chửi văng ra không chứa đựng một lư sự ǵ. Hoặc ngắn ngủi, cộc lốc như: "Đồ chó đ... Đồ ăn c...", hoặc dài ḍng văn tự như "Cha năm đời mười đời thằng đẻ ra bố đứa nào lấy con vịt của bà, nó mà không đem trả th́ bà đào mả ông bà ông vải nó lên, bà bắt nó chui vào váy bà, bà bắt nó liếm l... bà", những lời lẽ như thế cũng không nhằm phân giải một sự thực nào, một lẽ phải trái nào cả. Tác dụng của nó là tác dụng tàn phá, gây đau đớn, như đạn, như ḿn. Cuộc trao đổi giữa đôi bên là trao đổi những thứ như vậy: càng nhiều càng tốt, hỏa lực càng mạnh càng hay. Trong pḥng vệ, th́ bịt tai là khiên, là mộc, là áo giáp, mũ sắt, là công sự, pḥng tuyến v.v... Trong một cuộc chửi lộn, có kẻ nói qua người nói lại, nhưng rơ ràng không có đối thoại. Căi nhau th́ phải vểnh tai nghe, chửi nhau phải vít tai lại. Trong trường hợp này không cần biết ǵ về ư nghĩ của đối phương nữa, không cần đếm xỉa đến lập trường của họ: giữa đôi bên, tuyệt đường tương thông.

* * *​

Giữa hai người, một khi có sự xích mích phải dùng lời lẽ để giải quyết, sự việc diễn tiến qua nhiều chặng đường trước khi đến chỗ chửi nhau.
Trước hết, đôi bên có thể b́nh tĩnh, ḥa nhă, đối chiếu quan điểm trong một cuộc thảo luận có tính cách xây dựng, nhằm đi đến cảm thông, dàn xếp.

Nếu quan điểm bất đồng, không dàn ḥa được, bấy giờ là khởi đầu của xung đột. Lời lẽ được sử dụng dần dà đi xa mục đích biện giải mà nhằm công dụng gây tổn thương; người ta nói mát, nói cạnh nói khóe, nói kháy, nói bóng nói gió, nói khích, người ta chế giễu, châm chọc. Đó là những hoạt động phá rối, du kích. Nếu không chấm dứt, nó dẫn tới xung đột trực diện: căi vă om ṣm. Cuối cùng chửi nhau. Đến đây là biện pháp mạnh rồi. Là hành hung, là bạo động. Và bạo động (bằng ngôn ngữ cũng vậy) gây cảm tưởng khiếp sợ, ghê tởm. Nghe lời chế giễu, nói cạnh nói khóe, người ngoài cuộc lắm khi thấy thích thú, nếu gặp được những đối thủ thông minh, láu lỉnh. Ở đây, c̣n có sự biểu diễn của lư trí. Trái lại, chửi nhau th́ chỉ c̣n tranh đua ở mức độ tàn nhẫn.

Đi đôi với lời lẽ, ở mỗi giai đoạn có những điệu bộ tư thế tương xứng. Khi chế nhạo, nói mát v.v..., người ta có thể cười mỉa, cười khẩy, giọng nói có thể ôn tồn, ngọt ngào mặc dù giả tạo. Bất chợt t́m được câu hài hước thú vị, chính kẻ nói có thể phá ra cười thực t́nh. Người ta c̣n thưởng thức được cái hay ho, c̣n khinh khoái, thỉnh thoảng c̣n vượt được lên trên sự tức giận.

Trong khi căi vă, hai bên đương sự có lúc tức tối, có lúc tỏ thái độ kinh ngạc, có lúc làm ra vẻ khinh thị, mỉa mai v.v... Biểu lộ của con người hăy c̣n linh động, phong phú.

Nhưng đến độ chửi nhau th́ cả con người đơn giản chỉ c̣n là phẫn nộ ngùn ngụt. Trong những trận thư hùng như thế diễn ra ngoài đường ngoài chợ, thường trông thấy những đối thủ xắn váy, xắn quần, chổng mông, vỗ vào chỗ kín đôm đốp, mắt long lên ṣng sọc, người chồm tới, miệng gào nổi gân cổ... Tư thế của chiến sĩ ở trận tiền.

Vậy chửi là h́nh thức xung đột mạnh nhất bằng lời.

* * *​

Thi sĩ Paul Valéry có ư nghĩ ngộ nghĩnh về chuyện chửi rủa. Theo ông, sờ dĩ bị chửi rủa xỉ vả mà thấy đau, ấy là v́ ta chỉ nh́n có một phần con người đang làm nhục ta: cái phần bên ngoài lúc hắn đối diện hành hung ta. Hăy h́nh dung lúc chưa gặp ta, hắn một ḿnh hậm hực, h́ hụi bấu xé băm vằm một kẻ thù tưởng tượng, một h́nh ma. Trông thấy trọn vẹn hắn, là trông thấy một tên khùng.

Thiết tưởng chỉ cần trông một nửa con người đang chửi, chửi theo lối Việt Nam, cũng thấy được cái ǵ khá lạ lùng, lư thú.

Xin tưởng tượng hai người đối mặt nhau, xướng lên những câu thế này:

"Mẹ mày, cả nhà mày ra đường bị gà nó mổ mất dái từ già đến trẻ,

- Con khỉ trù, chó nó ăn mất cu, chết đi thành con ma trơi bay dọc đường xó chợ.

- Đ. mẹ mày.

Tao ỉa vào đầu lâu hoa cái nhà mày.

- Tiên sư mày, tao chẻ xưong mày ra.

- Đồ chết tiệt, mày đi ra đường xe cán, mày đi sông thuyền nó ch́m v.v..."

Ư nghĩa những câu ấy đại loại là:

1/ Nêu lên những nhận định rất bất lợi về giá trị của đối phương (đồ chó đéo, đồ đĩ điếm, con khỉ trù v.v...)

2/ Nêu lên những tai họa mong xảy đến cho đối phương (bị gà mổ mất dái, chó ăn mất cu, xe đè, thuyền ch́m v.v...)

3/ Nêu lên những hành động bạo tàn mà ta muốn tự ḿnh thực hiện đối với chính kẻ địch và những người thân yêu của hắn (chẻ xưong ra, đ... mẹ nhà nó, ị vào mồm, đào mả tiên sư v.v...)

Hà tất ngồi một ḿnh tưởng tượng chẻ xương hay ị vào mồm một kẻ vô h́nh mới là khùng? Gặp mặt nhau, cách nhau gang tấc, có thể túm lấy người ta để chẻ xưong để ị vào mồm mà không hề túm lấy, chỉ đứng cách xa kê khai những ước muốn, những hành vi ḿnh mong làm, kê khai nhiệt liệt hàng giờ như vậy, đó cũng là một cảnh tượng khác thường chứ, không sao?

Khi chửi, t́nh cảm trong ḷng là thứ t́nh cảm ngùn ngụt của lúc lâm trận, tư thế bên ngoài là tư thế hầm hầm của chiến đấu, dự tính của hành động là những dự tính cực đoan ác liệt; tuy vậy rốt cuộc bạo động thực sự không xảy ra, tổn thương cụ thể không hề có.

Bảo chửi là hành hung th́ quá đáng: kẻ chửi chưa có hành động hung dữ. Nhưng bảo chửi chỉ là ước muốn điều dữ cho kẻ khác th́ lại không đủ: kẻ chửi đă đi quá sự ước muốn suông. Hắn đă thét to sự ước muốn đó vào mặt kẻ thù. Như vậy tuy không gây tổn hại cụ thể trên thân xác kẻ thù, hắn cũng làm cho đối phương đau đớn. Không thực hiện hoàn toàn những ước muốn độc hại, nhưng hắn đă đi tới nửa con đường thực hiện.

Bởi không ra tay làm được những điều ḿnh mong muốn cho nên người chửi thường ước mong quá trớn. Trong một trận chửi, có thể nghe kê khai liên tiếp các việc: nào là đ. mẹ kẻ địch, đút c... vào mồm kẻ địch, nào là bắt kẻ địch liếm l... ḿnh v.v... Giá có thể xông tới thực hiện lấy một chuyện thôi trong bấy nhiêu chuyện th́ đă đủ hả giận rồi. Chính v́ không làm một chuyện nào cả nên mới ao ước nhiều đến thế.

Một phần v́ không phải đánh nhau bằng chân tay gậy gộc, không nhằm một cái đích xác thịt cụ thể; mà đánh nhau bằng lời nên được tha hồ vung vít vào những mục tiêu rộng lớn. Một phần khác v́ đánh bằng lời, bằng tưởng tượng, không thỏa măn được ước muốn, nên người chửi có xu hướng đi quá xa: sau khi giày xéo đối thủ, hắn c̣n xâm phạm tới tất cả những ǵ là quư trọng thân yêu nhất của đối thủ. Việc đụng chạm tới mồ mả, tổ tiên kẻ thù, có lẽ là do đó.

Nguyễn Văn Trung cho rằng "lời chửi thiết yếu bao hàm một niềm tín tôn giáo dựa trên đạo thờ tổ tiên, v́ giả sử một ngày kia người Việt không c̣n thờ ông bà ông vải, khấn vái, cúng giỗ, th́ đă hẳn lúc đó lời chửi sẽ không c̣n ư nghĩa, tác dụng ǵ nữa”, và "người ta không thể chửi tục nếu không dựa trên một số niềm tin có tính chất tôn giáo."

Thật vậy chăng? Nói những câu như "Đồ mất dạy, mày cứ há hốc mồm ra th́ ông ị vào" hay "Mày khôn hồn cút đi, không có tao ị vào mặt bây giờ" th́ cần ǵ phải dựa trên một số niềm tin tôn giáo? Không thờ ông bà ông vải tưởng cũng cứ đ̣i làm dơ mồm kẻ khác được, đâu có sao. Và không thờ ông bà ông vải, bị kẻ khác đời làm dơ mồm ḿnh tưởng vẫn chịu một tác dụng đau lắm, đâu phải không tác dụng ǵ.

Trong chửi rủa, có những hành động bạo tàn muốn nhằm vào đối thủ, có những hành động bạo tàn muốn vượt quá đối thủ nhằm tới thân nhân họ, cũng như có những tai họa mong được do ta gây ra, có những tai họa mong quỷ, thần, gà, chó, xe cộ v.v..., những rủi ro huyền bí gây ra. Như vậy việc chửi rủa có biểu lộ sự tín ngưỡng của dân tộc, và những ai muốn t́m hiểu về tín ngưỡng Việt Nam có thể t́m hiểu được một phần qua các câu chửi cũng như qua nhiều phong tục khác; nhưng chửi không đến nỗi thiết yếu bao hàm tín ngưỡng, không đến nỗi không tín ngưỡng không chửi được.

Không có tín ngưỡng, quyền lực của kẻ đánh đá bằng mồm sẽ bị giảm sút đi nhiều. Chỉ có vậy thôi. Và như thế kẻ chửi thiệt tḥi tội nghiệp: không ra tay đánh thực mà chỉ đánh gió, hẳn nên được đền bù bằng cách tha hồ loạn đả lung tung cho hả.

* * *​

Chửi là đi nửa con đường hành hung. Điều làm chúng ta thắc mắc là tại sao lại chỉ đi có nửa đường? tại sao chọn dừng lại đó?

Bảo rằng gây đau đớn cho đối thủ đến như thế là tột độ, rằng như thế ta đủ trọn vẹn hả giận rồi, nhất định không đúng. Vậy tại sao không thượng cẳng chân hạ cẳng tay.

Đến đây, bất giác nghĩ đến một nhân vật lừng danh khắp Á Đông: A.Q.
AQ. trong suốt cuốn chính truyện, không thấy có kẻ thân, chỉ thấy người thù, nếu chẳng ra hẳn là thù hằn th́ cũng ghét bỏ khinh bỉ ả. Đối với mỗi hạng đối thủ, AQ. có thái độ khác nhau. Thằng Đôn Oắt T́ và lăo già Vương Xồm coi bộ yếu kém, nên vừa gặp nhau AQ. khiêu khích và vung tay sấn ngang tới hành động. C̣n quan tú "Tây Giả Cầy" với quan cử, th́ ả chỉ đối phó bằng cách chửi "con mẹ nó." Có một lần ả chửi thành tiếng: "Thằng trọc... con lừa," và bị thằng Tây Giả Cầy đập cho mấy cây ba- toong lên đầu, v́ vậy để bảo đảm an ninh, AQ. ưa chọn cách chửi thầm trong bụng. AQ. có biết câu "quân tử động khẩu bất động thủ", nhưng xử sự linh động: gặp kẻ yếu th́ ả vui ḷng làm tiểu nhân mà gặp phải kẻ mạnh hơn ḿnh, ả đề nghị làm người quân tử.

Như vậy, cái ǵ ngăn chặn một người chửi rủa đi thẳng tới hành động ấy là sự nguy hiểm.

Nét tâm lư ấy ở AQ., theo lời ông Giản Chi th́ nó tiêu biểu cho cái mà người phương Bắc nước Trung Hoa gọi là "phạp". Phạp là ươn hèn.
Ở đời, những kẻ khỏe mạnh, không e ngại vũ lực, thường không chịu ngừng măi ở thái độ quân tử. V́ thế hạng khỏe chửi không phải là hạng vai u thịt bắp; thực vậy, hiếm khi trông thấy cảnh tượng một người đàn ông vạm vỡ chửi bới dai dẳng. Trái lại, chửi rủa ác độc và dông dài thường thường là sở trường của phái yếu.

Thế gọi là phạp? Nhận xét phũ phàng quá. Nhất là khi chửi rủa đă được nhận làm một đặc điểm của dân tộc. Bởi vậy, nên đề nghị một cách giải thích khác. Thiết tưởng chửi có thể coi như h́nh thức xung đột khôn ngoan của một dân tộc khôn ngoan.

Các va chạm trong cuộc sống một khi không thể t́m xếp ổn thỏa, được giải quyết hoăc bằng cách nhịn nhục cho qua hoặc kết thúc bằng vũ lực. Nhịn nhục th́ bề ngoài êm thấm đấy, nhưng bên trong nó đầu độc con người do niềm uất hận bị đè nén. AQ. đánh nhau thua măi, về sau không dám đánh ai nữa, mỗi lần tức giận đành cứ quắc cặp mắt im lặng nh́n kẻ thù: sự suy đốn tinh thần của A.Q có thể một phần do đó mà ra. Nuốt lịm cơn giận, đó không phải là phản ứng thuận với tự nhiên. Trong tự nhiên, con người, cũng như con thú khi bị tấn công đe dọa, cơ thể tự động chuẩn bị để tức khắc đối phó: tim đập mạnh, hơi thở gấp, huyềt quản trong phổi căng lên, dưỡng khí được hít vào máu, chất đường được rót vô máu nhiều hơn, máu dồn ra các bắp thịt, bắp thịt co lại, sẵn sàng hành động. Nếu hành động bị chặn, các năng lực vừa huy động mà phải ḱm hăm không dùng tới nó trở lại phá phách làm ta khó chịu, cáu kỉnh. Ta cáu kỉnh, giận dữ, th́ các hạch thượng thận bị kích thích, chất thận tuyến tố (adrénaline) tiết ra nhiều, huyết áp cao, mạch máu căng v.v... Cơn giận là cái ǵ độc hại; giận không nên nuốt; nuốt giận, tất sinh ra bệnh hoạn. Nổi tam bành lên mà được đập nhau một trận mới hả. Nhưng đập nhau th́ nhiều khi hỏng việc hết, cho nên để cứu văn t́nh vợ chồng trong gia đ́nh người ta đập tạm bát, đĩa, ly, cốc v.v...

Cái cần lúc bấy giờ là cần một hành động mạnh, thật mạnh, có tác dụng giải tỏa. Những ràng buộc của cuộc sống trong xă hội văn minh không cho phép chúng ta mỗi lúc mỗi bạo động, sự dồn nén làm phát sinh nơi chúng ta nhiều chứng bệnh thần kinh. Bà Laura Archera Huxley nghĩ ra mấy cách chữa bệnh rất ngộ. Bà mách chúng ta mua ở tiệm bán đồ thể thao một trái banh về treo sẵn trong nhà, lúc nào có điều giận ai, có chuyện bực ḿnh, cứ vô pḥng mà đấm liên hồi kỳ trận vào trái banh ấy. Bắp thịt co lại đ̣i hành động? Cứ cho nó hành động. Chất thận tuyến tố kích thích? - Đập cho dữ vào, nó sẽ hết kích thích. Đập banh xong, tâm hồn sẽ thư thái, đời sẽ tươi sáng. Bà L.A. Huxley lại mách ta nhúng chân vào một thùng nước nóng, úp mặt vào một thau nước thật lạnh, rồi cứ thế thổi vào thau nước cho nổi bong bóng lên, càng uất ức càng thổi. Không thét mắng những lời cộc cằn vào kẻ thù, hăy thổi xuống nước, bong bóng sẽ nói thay lời, tha hồ nói mà không xúc phạm ai, không gây đổ vỡ. Nếu uất hận quá, vừa thổi bong bóng vừa khóc cũng được, càng hay.

Chửi là một biện pháp đại khái giống như đấm trái banh, như thổi bong bóng nước, vào những lúc cơ thể đ̣i hỏi phải làm một cái ǵ thật hung dữ mà hoàn cảnh, quyền lợi, không cho phép làm như thế. Chỉ giống đại khái. Thực ra thổi bong bóng so với chửi cũng như chửi bới so với đánh đấm chém giết. Có lẽ nhờ hay chửi mà người b́nh dân Việt Nam bị thiệt tḥi, áp bức, lại không mang nhiều ẩn ức trong tâm hồn, có thể lập được quân b́nh tinh thần, bớt cay đắng.

Giữa bọn trẻ chơi ngoài đường, thỉnh thoảng có những cuộc xung đột không cân sức, đứa lớn đánh, đứa nhỏ chửi; lớn càng đánh, nhỏ càng chửi. V́ yếu nên phải chọn chửi. Nhưng chửi là phản ứng can đảm của kẻ yếu.

Nếu cả đôi bên mạnh yếu cùng thỏa thuận dùng chửi để thay thế cho cuộc đấu lực thực sự, th́ đó quả là khôn ngoan. Và dân tộc Việt Nam khôn ngoan đă sử dụng chửi như một biện pháp giải tỏa, trau dồi nó thành nghệ thuật.

Thực vậy, xem truyện xem phim nước người, nhất là các nước Âu Mỹ thấy họ đánh đấm nhau nhiều quá, dễ dàng quá, như thể trẻ con. Cứ có chuyện xích mích, bên này văng qua một lời, bên kia văng lại một lời thô tục, thế là đánh nhau. Nguyên do một phần bởi tính khí, một phần có thể bởi vốn liếng từ ngữ chửi rủa của họ nghèo nàn quá. Trong cuộc chiến đấu bằng lời mỗi bên vừa tung ra mấy món th́ đă sạch kho hỏa lực rồi, cuộc chiến này bế tắc, đành phải leo thang lên h́nh thức chiến đấu của đám tiểu nhân.

Trái lại, người Việt có thể kéo dài cuộc chiến bằng mồm rất lâu, có thể tăng nó lên nhiều mức độ. Hơn nữa, chúng ta có những câu chửi dài, có vần, có điệu, tiết tấu nhịp nhàng, âm thanh d́u dặt. Những câu chửi như thế có tác dụng trấn ủy, làm nguôi dịu. Một cơn giận được đưa vào âm vận là đă chịu tuân theo một thứ kỷ luật. Cũng như một niềm vui biểu diễn bằng khiêu vũ, một xúc động được biểu hiện trong câu nhạc, câu thơ. Vui mà nhảy cỡn lên là cái vui hoang dại đột ngột. Giận mà thét lên "Đồ chó!" là cái giận phá hoại, nhưng giận một đứa trộm gà mà đă dông dài kể tội nó: "bắt con gà vàng khoan cổ, con gà nổ khoan lông, nó nấu nồi đồng, nó nấu nồi đất, nó ăn lật đật v.v..." th́ vần ấy điệu ấy xoa dịu con giận, sẽ làm cho nó ngoan ngoăn, hiền lành. Trong tiểu thuyết và ngoài xă hội chúng ta, có những người đàn bà hoặc tức hàng xóm hoặc giận con cháu, ban đầu lồng lên thét chửi, rồi lần lần vừa chửi vừa chải đầu gỡ tóc, vừa chửi vừa quét nhà, vừa chửi vừa lặt rau... Con giận cứ thế tự kết thúc.

Ở địa vị của một dân tộc mà người này có thể bới mả tam đại người kia, chẻ xương róc thịt người kia, và ngược lại, hai bên được phép băm vằm lẫn nhau thỏa thích hàng giờ mà rốt cuộc không ai sứt mẻ ǵ, ở địa vị như thế trông xuống những dân tộc cứ hễ lời qua tiếng lại vài câu là xông tới đấm đá, đâm chém nhau, chúng ta thấy họ sao mà nông nổi, rồ dại!

Không ai biết trong lịch sử tục lệ chửi bới đă tránh cho dân tộc ta được bao nhiêu cuộc ẩu đả, bao nhiêu vụ lưu huyết, đă cứu được bao nhiêu ức triệu nhân mạng. Thật đáng tiếc, v́ chúng ta ước ao có chút ít số liệu rơ ràng trong tay. Dầu sao, không c̣n nghi ngờ ǵ nữa: chửi bới, khi thực hiện một cách đứng đắn, theo đúng tinh thần lề thói Việt Nam, khi hai bên tham dự đều biết tôn trọng quy tắc của cuộc chơi, không bốc đồng xé rào tiến tới hành động, th́ một trận chửi có tác dụng thật tốt đẹp. Trong cuộc đụng độ ấy có mức độ ác liệt đủ giải tỏa uất hận, đủ thỏa măn những bản năng hung bạo trong người, mà khỏi gây kết quả khốc hại. Cái chửi, nó như một cuộc chiến tranh trong đó đạn mă tử được bắn thả cửa, nhưng bắn nhịp nhàng theo điệu nhạc quân hành. Bắn không để giết người mà để xoa dịu cân năo ḿnh.

Chửi hay. Cái hay ở đó chăng?

Vơ Phiến
4-1968
"Life isn't about waiting for storm to pass, it's about learning how to dance in the rain."

Share on Facebook Share on Twitter

Like Like x 1 Informative Informative x 3 View List

Offline Crush

  • Sr. Member
  • ****
  • Posts: 320
Re: Chửi - Phiếm luận
« Reply #1 on: May 10, 2019, 01:42:19 pm »
Một bài trong tập Tùy bút của nhà văn Vơ Phiến, thật thú vị. Nói chung tùy bút của ông bài nào cũng hay cả, tôi đọc cuốn Tùy Bút của ông nhiều lần khg thấy chán, chắc sẽ măi khg chán cho tới chết. Xin đăng 1 bài thuộc loại xuất sắc nhất cũng có phần "hợp thời" nữa.

CHỬI

Vơ Phiến



* * *​

Chửi là một cách xung đột bằng lời. Và chỉ bằng lời thôi, chứ không phải bằng những lư luận do lời nói phô diễn ra. Do đó, chửi nhau khác với căi nhau.

Hai kẻ căi cọ cố thắng địch bằng lư lẽ. Dĩ nhiên khi đôi bên đă to tiếng, mặt mày đă sưng sỉa lên, th́ giá trị luận lư của những câu căi thường không thể xuất sắc. Lúc bấy giờ ở mỗi người chỉ có t́nh cảm sôi sục hoành hành, chứ lư trí không c̣n sáng suốt b́nh tĩnh để đi sâu vào những suy luận tinh tế nữa. Dù sao, nội dung một cuộc căi nhau cũng là lư luận; kẻ thua cuộc là kẻ "bí". Để khỏi bí, người căi phải lắng nghe, theo dơi lời lẽ của đối phương, hầu t́m cách bắt bẻ.

Chửi nhau th́, trái lại, không cần nghe ǵ ở đối phương cả. Cơ sự đă bùng nổ, mạnh bên nào nấy chửi, lấy hơn. Kết thúc cuộc chửi lộn, không ai thua v́ bí. Thua ở đây có nghĩa hoặc là không đủ hơi sức để tiếp tục nên phải ngừng lời trước, hoặc là phải lănh những lời nặng của đối phương mà vốn liếng hiểu biết của ḿnh ít ỏi không cho phép trả lại những đ̣n nặng tương đương.

....


Vơ Phiến
4-1968

 :hi: anh duoctue,

Hôm nay office vắng quá , việc làm lại chậm ....định bụng viết 1 tí về " Ngôn Ngữ Tiếng Việt " , khi và lúc nào dùng từ ngữ cho đúng ... mà may quá vô đây đọc thấy bài này ..........rất thấm thía !

 :so1: :so1:

 :001:

Offline Dược Tuệ

  • Hero Member
  • *****
  • Posts: 632
Re: Chửi - Phiếm luận
« Reply #2 on: May 10, 2019, 08:30:12 pm »
:hi: anh duoctue,

Hôm nay office vắng quá , việc làm lại chậm ....định bụng viết 1 tí về " Ngôn Ngữ Tiếng Việt " , khi và lúc nào dùng từ ngữ cho đúng ... mà may quá vô đây đọc thấy bài này ..........rất thấm thía !

 :so1: :so1:

 :001:

 :hi: Crush
Anh có mơ ước là ngày nào đó phải viết được cỡ như vậy.
Glad to see Crush around.
"Life isn't about waiting for storm to pass, it's about learning how to dance in the rain."
Like Like x 1 View List